Οι ζωολόγοι σήμερα αναγνωρίζουν 32 φύλα πολυκύτταρων ζωικών οργανισμών. Κάθε φύλο χαρακτηρίζεται από ένα διαφορετικό σχέδιο οργάνωσης σώματος και βιολογικές ιδιότητες που το ξεχωρίζουν από τα άλλα φύλα.

Σε αυτά περιλαμβάνονται όλοι οι οργανισμοί που επιβίωσαν από τα 100 πιθανώς φύλα που δημιουργήθηκαν πριν από 600 εκατομμύρια χρόνια κατά την έκρηξη ειδογέννεσης του Καμβρίου το σημαντικότερο συμβάν στην ιστορία της εξέλιξης των ζώων. Μέσα σε ένα διάστημα λίγων εκατομμυρίων χρόνων δημιουργήθηκαν, κατ’ ουσίαν, τα κυριότερα αρχέτυπα σωματικής οργάνωσης που βλέπουμε σήμερα, μαζί με πολλά άλλα νεοφανή που γνωρίζουμε μόνο από την καταγραφή των απολιθωμάτων.

Αυτές οι νέες μορφές ζωής, εισερχόμενες σε έναν κόσμο που ήταν φτωχός σε είδη και κυρίως σχεδόν χωρίς ανταγωνισμό, ξεκίνησαν έναν ευρύ πειραματισμό, παράγοντας νέες θεματικές στην αρχιτεκτονική των ζώων. Από τότε τίποτα δεν μπορεί να συγκριθεί με την έκρηξη ειδογενέσεων  του Καμβρίου. Οι μετέπειτα εκρήξεις ειδογενέσεων που ακολούθησαν σημαντικά συμβάντα εξαφάνισης, παρήγαγαν μόνο παραλλαγές στα ήδη υπάρχοντα ‘’θέματα’’.

Από τη στιγμή που σφυρηλατείται ένα κύριο αρχέτυπο σώματος, γίνεται περιοριστικός παράγοντας του σχήματος σώματος για τους απογόνους αυτής της προγονικής εξελικτικής γραμμής. Με απλά λόγια τα μαλάκια γεννούν μόνο μαλάκια και τα πτηνά μόνο πτηνά. Παρά την εμφάνιση δομικών και λειτουργικών προσαρμογών για διαφορετικούς τρόπους ζωής, η εξέλιξη των νέων μορφών ζωής αναπτύσσεται πάντοτε μέσα στα πλαίσια των αρχιτεκτονικών ορίων του προγονικού πρότυπου του φύλου. Γι αυτό δε θα δούμε ποτέ μαλάκια να πετούν ή πτηνά να περιορίζονται μέσα σε ένα προστατευτικό όστρακο.

Η βασική ομοιομορφία της βιολογικής οργάνωσης προέρχεται από την κοινή καταγωγή των ζώων και από την βασική κυτταρική κατασκευή τους. Παρά τις μεγάλες διαφορές στη δομική πολυπλοκότητα των οργανισμών, που κυμαίνεται από μονοκύτταρες μορφές έως τον άνθρωπο, σε γενικές γραμμές όλοι οι οργανισμοί μοιράζονται έναν εσωτερικό υλικό σχεδιασμό και ένα βασικό λειτουργικό σχέδιο.

Τα μονοκύτταρα πρωτόζωα θεωρούνται οι απλούστεροι οργανισμοί που μοιάζουν με ζώα. Είναι ωστόσο οργανισμοί πλήρεις, που πραγματοποιούν όλες τις βασικές λειτουργίες της ζωής, όπως ακριβώς και οι πιο πολύπλοκοι οργανισμοί. Τα πολυκύτταρα ζώα ή μετάζωα από την άλλη, ανέπτυξαν μεγαλύτερη δομική πολυπλοκότητα με τον συνδυασμό των κυττάρων σε μεγαλύτερες μονάδες αναπτύσσοντας παράλληλα σύνθετο επίπεδο οργάνωσης ιστών και ακόμη μεγαλύτερων λειτουργικών μονάδων δηλαδή οργάνων.

Μέσα στις εξελικτικές γραμμές κυριαρχεί η τάση για μέγιστο μέγεθος σώματος, τάση γνωστή και ως ”νόμος της φυλετικής αύξησης του Cope” η οποία και έκανε γνωστό μετά τον δέκατο ένατο αιώνα τον Αμερικανό παλαιοντολόγο και φυσιοδίφη Edward Drinker Cope. Ο Cope παρατήρησε ότι οι εξελικτικές γραμμές αρχίζουν με μικρούς οργανισμούς οι οποίοι σταδιακά παράγουν μεγαλύτερες και εν τέλει γιγάντιες μορφές. Αυτές συχνά εξαφανίζονται, δίνοντας όμως δυνατότητες για νέες εξελικτικές γραμμές, οι οποίες με τη σειρά τους αναπτύσσουν μεγαλύτερες μορφές. Μεγάλη εξαίρεση στον κανόνα του Cope αποτελούν φυσικά τα έντομα.

Edward D.Cope

Το μεγάλο λοιπόν μέγεθος, που προωθείται από το πιο σύνθετο επίπεδο οργάνωσης των μεταζώων, επιφέρει μερικές σημαντικές φυσικές και οικολογικές επιπτώσεις για τον οργανισμό. Καθώς τα ζώα γίνονται μεγαλύτερα, η επιφάνεια του σώματός τους αυξάνεται πολύ πιο γρήγορα από ότι ο όγκος τους (αυτό συμβαίνει διότι η επιφάνειά τους αυξάνεται κατά το τετράγωνο του μήκους του σώματος ενώ ο όγκος τους κατά τον κύβο). Με άλλα λόγια ένα μεγάλο ζώο θα έχει μικρότερη επιφάνεια σε σχέση με τον όγκο του από ότι θα έχει ένα μικρό ζώο του ίδιου περίπου σχήματος.  Η επιφάνεια ενός μεγάλου ζώου μπορεί να είναι ανεπαρκής για την αναπνοή και τη θρέψη των κυττάρων που βρίσκονται βαθιά μέσα στο σώμα. Για το λόγο αυτό τα περισσότερα μεγάλα ζώα έχουν αναπτύξει πολύπλοκα εσωτερικά συστήματα μεταφοράς θρεπτικών ουσιών, αερίων και προϊόντων απέκκρισης μεταξύ των κυττάρων και του εξωτερικού περιβάλλοντος.

Το μεγαλύτερο μέγεθος ισχυροποιεί τις αμυντικές τακτικές ενός ζώου και επιτρέπει την αποδοτικότερη χρήση της μεταβολικής ενέργειας. Ένα μεγάλο θηλαστικό χρησιμοποιεί περισσότερο οξυγόνο από ότι ένα μικρό θηλαστικό, αλλά το κόστος διατήρησης της θερμοκρασίας του σώματος του, ανα γραμμάριο βάρους, είναι μικρότερο για τα μεγάλα θηλαστικά παρά για τα μικρά. Ένα μεγάλο θηλαστικό χρησιμοποιεί περισσότερο οξυγόνο στο τρέξιμο από ότι ένα μικρό, ωστόσο το ενεργειακό κόστος για τη μετακίνηση ενός γραμμαρίου του σώματός του σε μια δεδομένη απόσταση είναι πολύ λιγότερο για ένα θηλαστικό όπως το άλογο παρά για ένα λευκό ποντίκι για παράδειγμα.

Τέλος όσον αφορά το ανθρώπινο σώμα θα λέγαμε ότι είναι ο θρίαμβος της πολυπλοκότητας της αρχιτεκτονικής της ζωής. Η αρχιτεκτονική της ζωής του ανθρώπου και των περισσότερων άλλων ζώων συμμορφώνεται με το ίδιο σαφώς καθορισμένο σχέδιο σωματικής οργάνωσης. Η βασική ομοιομορφία της βιολογικής οργάνωσης προέρχεται από την κοινή καταγωγή των ζώων και απο τη βασική κυτταρική κατασκευή τους. Και φυσικά παρά τις τεράστιες διαφορές στη δομική πολυπλοκότητα των οργανισμών από μονοκύτταρες μορφές έως τον άνθρωπο, όλοι οι οργανισμοί μοιράζονται έναν εσωτερικό υλικό σχεδιασμό και ένα βασικό λειτουργικό σχέδιο.

Από το βιβλίο: Integrated Principles of Zoology, C. Hickman et al, 2001