Από τις αρχές της τελευταίας δεκαετίας, και εν μέσω μιας περιόδου έντασης των οικονομικοκοινωνικών ανισοτήτων και αυξημένων μεταναστευτικών ροών, τα δεξιά και ακροδεξιά κόμματα έχουν καταφέρει να ενισχυθούν σημαντικά στην πλειοψηφία των χωρών της ΕΕ. Από το ξεκίνημα της ηγεμονίας του Ορμπάν στην Ουγγαρία το 2010, μέχρι και τις πρόσφατες εκλογικές επιτυχίες της Λέγκας στην Ιταλία και του Γιάνεζ Γιάνσα στη Σλοβενία, οι συντηρητικές και ξενοφοβικές δυνάμεις ενισχύθηκαν σε τέτοιο βαθμό που πλέον επηρεάζουν και την πολιτική ατζέντα της ΕΕ. Η τάση αυτή λοιπόν σε συνδυασμό με την κατάρρευση της σοσιαλδημοκρατίας συνεχίζει να μετατοπίζει το κέντρο προς τα δεξιά. Η αντιμεταναστευτική ρητορική που είχαμε συνηθίσει από τους γραφικούς του Βίζεγκραντ, σήμερα αντηχεί από τον σκληρό πυρήνα της Ευρώπης.

Χαρακτηριστικές της περιρρέουσας ατμόσφαιρας είναι οι ζυμώσεις που γίνονται ενόψει της συνόδου κορυφής της ΕΕ στις 28-29 Ιουνίου, φυσικά με πρώτο θέμα το μεταναστευτικό. Η μέχρι πρότινος ένθερμη υποστηρίκτρια της αρχής της αλληλεγγύης, σε ότι αφορά τη διαχείριση του μεταναστευτικού, Άνγκελα Μέρκελ, δείχνει πλέον να υποκύπτει στις πιέσεις, όχι μόνο των συναδέλφων της από το Ε.Λ.Κ., αλλά και σε αυτές των χριστιανοκοινωνιστών της Βαυαρίας, συμμάχων της στο εσωτερικό. Πιο συγκεκριμένα, ο υπουργός εσωτερικών της Γερμανίας και πρόεδρος του κόμματος των χριστιανοκοινωνιστών, Χορστ Ζεεχόφερ, έχει προαναγγείλει την αυστηροποίηση των κριτηρίων για χορήγηση ασύλου, την ίδρυση κλειστών κέντρων «φιλοξενίας», τις λεγόμενες «Άγκυρες» (κατι σαν τα ελληνικά κέντρα στην Αμυγδαλέζα) και επίσης την επίσπευση των διαδικασιών απέλασης και επαναπροώθησης. Σε διακρατικό επίπεδο, Γερμανία, Ολλανδία, Αυστρία και Δανία είναι μεταξύ των χωρών που συζητούν για τη δημιουργία καταυλισμών, σε ευρωπαϊκή χώρα εκτός ΕΕ, για τους αιτούντες άσυλο των οποίων το αίτημα απορρίπτεται.

Προπομπός των αποφάσεων που ενδέχεται να ληφθούν στην επερχόμενη σύνοδο κορυφής, ήταν και το φόρουμ του Ε.Λ.Κ. που έλαβε χώρα την προηγούμενη εβδομάδα στο Μόναχο. Εισηγήτρια της συζήτησης για τις ευρωπαϊκές προκλήσεις των επόμενων ετών ήταν η γερμανίδα καγκελάριος, η οποία μίλησε για ενδεχόμενο κίνδυνο στις βάσεις της ΕΕ, αν δεν δοθεί απάντηση στο μεταναστευτικό και προσφυγικό, ανταποκρινόμενη έτσι στις προσδοκίες της ευρωπαϊκής δεξιάς και συμφωνώντας επί της ουσίας με τον, γνωστό για την αντιμεταναστευτική του ρητορική, αυστριακό καγκελάριο Κουρτς.

Η πίεση για δεξιότερη στροφή δεν είναι μόνο προϊόν της ηγεμονίας των συντηρητικών δυνάμεων αλλά και της ανάδυσης μικρότερων ακροδεξιών κομμάτων που είτε συμμετέχουν στο σχηματισμό εθνικών κυβερνήσεων είτε έχουν δυνατή αντιπολιτευτική φωνή. Στην Ιταλία, ο ακροδεξιός πρόεδρος του κόμματος «Λέγκα του Βορρά», Σαλβίνι, θα είναι υπεύθυνος για το μεταναστευτικό και προσφυγικό, καθώς ανέλαβε την ηγεσία του υπουργείου εσωτερικών. Από τις χώρες του Βίζεγκραντ, χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Ουγγαρίας όπου πέρα από τον ξενοφοβικό και λαϊκιστή Ορμπάν, στη μείζονα αντιπολίτευση βρίσκεται το φασιστικό Γιόμπικ, που στις δύο τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις έχει παγιώσει τα ποσοστά του γύρω στο 20% των ψήφων. Στην Αυστρία το συντηρητικό «Λαϊκό Κόμμα» (ÖVP) του Κουρτς, έλαβε το 31,5% των ψήφων στις εκλογές και από κοντά το ακολούθησαν οι εθνικιστές του «Κόμματος της Ελευθερίας» (FPÖ) με 26% που έγιναν και κυβερνητικοί εταίροι. Στη Γερμανία, το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) άγγιξε το 13%, πράγμα που σήμανε την παρουσία ακροδεξιού κόμματος για πρώτη φορά στο ομοσπονδιακό κοινοβούλιο μετά από 60 χρόνια. Στην Ολλανδία δεύτερη δύναμη είναι το «κόμμα για την ελευθερία» (PVV) του Βίλντερς που μιλάει για απαγόρευση του κορανίου και κλείσιμο τεμενών και ισλαμικών σχολείων. Στη Σουηδία, οι κάποτε υποστηρικτές της λευκής ανωτερότητας, «Σουηδοί Δημοκράτες» (SD), κατάφεραν να φτάσουν το 13% στις εκλογές του 2014, όταν 8 χρόνια νωρίτερα μετά βίας αγγίζανε το 3%. Τέλος στη Γαλλία, το «εθνικό μέτωπο» (FN) έχει αναβιώσει τα τελευταία χρόνια κάτω από την ηγεσία της Μαρίν Λεπέν διεκδικώντας ακόμα και την προεδρία.

Με αφορμή τις τελευταίες εξελίξεις στη χώρα του κι όχι μόνο, ο σλοβένος φιλόσοφος Σλάβοϊ Ζίζεκ μίλησε στο RT  για ένα “νέο άξονα του κακού” που αναπτύσσεται στα πρώην σοβιετικά κράτη, ουσιαστικά συνδέοντας την άνοδο του δεξιού λαϊκισμού με την απομάκρυνση της αριστεράς από την κοινωνία. Ο δεξιός αντι-μεταναστευτικός λαϊκιστικός λόγος δείχνει να καλύπτει ένα μέρος από το κενό μεταξύ των πολιτικών ελίτ και της κοινωνίας. Φαίνεται λοιπόν πως η ενίσχυση δεξιών και ακροδεξιών δυνάμεων σε συνδυασμό με μία αριστερά ανίκανη να αντιδράσει, προμηνύει μια ακόμα δεξιότερη στροφή για το μέλλον της Ευρώπης.

Πηγές: NYTimesReutersParties and Elections in Europe, ΕφΣυν, RT, Guardian