Ο φωτογράφος Κωστής Αργυριάδης έδωσε μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη στη διαδικτυακή πρέσα φωτίζοντας με αποχρώσεις του άσπρου και του μαύρου τις αρκετά κοινότοπες ερωτήσεις μας.

Γεννημένος το 1981, ο Αργυριάδης έχει λάβει μέρος σε πολλές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Έχει εκδόσει ένα προσωπικό λεύκωμα από τις εκδόσεις Άγρα και συμμετέχει επίσης σε εκδοτικές προσπάθειες πάνω στη φωτογραφία όπως το “Μπεχ Τσινάρ” (University studio press) σε επιμέλεια του Η. Παπαϊωάννου και στον κατάλογο του Festival Circulations (Paris).

1) Πώς ξεκίνησες την ενασχόλησή σου με τη φωτογραφία;

Ξεκίνησα να φωτογραφίζω μικρός με μια compact κάπου στο λύκειο. Στη συνέχεια ο πατέρας μου έδωσε μια Nikon slr με την οποία πέρασα μερικά πολύ όμορφα χρόνια, βγάζοντας τίποτα το συγκεκριμένο, έχοντας στο μυαλό μου να κάνω ‘’ωραίες’’ εικόνες, ένα κλασσικό λάθος που κάνουν όλοι οι φωτογράφοι όταν αρχίζουν, ή μάλλον ένα στάδιο το οποίο πρέπει να περάσεις για να πας παρακάτω. Παρακάτω εννοώντας να χρησιμοποιείς την μηχανή σου, σαν ένα εργαλείο για να εκφραστείς προς τον κόσμο και για τον Κόσμο, αν και στην αρχή συνήθως (εγώ τουλάχιστον) δεν ήθελα να δείξω πουθενά εικόνες μου, κάτι σαν τα ποιήματα που γράφαμε μικροί και μετά καίγαμε τα χαρτάκια.

Και επειδή πιστεύω πως για να μιλάς και να απολαμβάνεις κάτι θα πρέπει να το γνωρίζεις καλά, δηλαδή όσο πιο πολύ εμβαθύνεις τόσο πιο πολύ ευχαριστιέσαι το αντικείμενο αυτό (κάτι που μετέπειτα κατάλαβα) αποφάσισα να κάνω φωτογραφικές σπουδές.

2) Ποιες θα έλεγες ότι είναι οι κύριες αναφορές και οι επιρροές σου;

Είμαι τυχερός που είχα δάσκαλο τον Στράτο Καλαφάτη που μου έμαθε τι είναι φωτογραφία, παράλληλα σπούδασα και στο φωτογραφικό ΙΕΚ ESP με υποτροφία, το οποίο με βοήθησε πολύ, με πολύ ενδιαφέροντες καθηγητές και μαθήματα, πραγματικά άξια σχολή αν έχεις ανοιχτές τις κεραίες σου.

Κατά κύριο λόγο σαν άνθρωπο, με επηρέασε ο Νίτσε, οι Ντανταιστές και ο Γιάννης Αγγελάκας, αξίες που με διατρέχουν ακόμη: το “φιλοσοφώ με ένα σφυρί’’, νομίζω έφηβος όταν το διάβασα μου άλλαξε τον τρόπο σκέψης, το Dada μου έμαθε τόσο να σέβομαι και να υπερασπίζομαι τις ανθρώπινες αξίες, όσο και να σουρεαλίζομαι μηδενιστικά από αυτές, και ο Αγγελάκας με τη στάση του απέναντι σε αυτό το μόρφωμα που λέγεται κανονικότητα, μου έκανε τον κόσμο πιο βαθύ, πιο αληθινό, πιο… όμορφο.

Όταν μου έδειξε, θυμάμαι ο Καλαφάτης τη δουλειά του Daido Moriyama χαράχτηκε μέσα μου ένα όραμα, μια συγκεκριμένη (φορμαλιστικά) πορεία την οποία ακολουθώ ακόμα και εξιτάρομαι από αυτή. Βαρύ ασπρόμαυρο κοντράστ, φωτογραφίες που εκ πρώτης όψεως θα μπορούσαν να μην είναι φωτογραφίες, χρησιμοποιώντας απλή κόμπακτ μηχανή, κάνοντας βόλτες σαν πλάνητας στους δρόμους της πόλης που ζεις, όλα αυτά που φαίνονται και είναι απλά με μάγεψαν, όπως άλλωστε και η δουλειά του Anders Petersen που συνοψίζεται νομίζω στο απίστευτα φυσικό οξύμωρο: “photography is not about photography” που εννοεί πως η φωτογραφία είναι το να είσαι άνθρωπος (το άνθρωπος με το θετικό πρόσημο).

3) Μιας και φτάσαμε εδώ… τι είναι για σένα η φωτογραφία; Δεν χρειάζεται να δώσεις κάποιο ορισμό, αν και μόλις μας είπες ένα, εννοώ ως πρακτική, ως καλλιτεχνική ενασχόληση, ή ακόμη και ως τρόπος ζωής.

Η ενασχόληση με τη φωτογραφία φανερώνει πράγματα και ιδέες που δεν είναι απαραίτητα γνωστές, ως προς τον χρήστη. Ένα σωστό παράδειγμα είναι αυτό που λένε πως αν αφήσεις δέκα φωτογράφους σε ένα δωμάτιο, θα πάρεις δέκα διαφορετικές φωτογραφίες, αυτό είναι καταπληκτικό, δεν είναι έτσι;

Θεωρώ πολύ απελευθερωτική την διαδικασία του να φωτογραφίζεις. Κάνεις αυτό που ακριβώς θέλεις, δεν έχει σημασία αν το κάνεις καλά ή όχι εκείνη τη στιγμή, λειτουργείς σε ένα πολύ όμορφο δημιουργικό επίπεδο, ξέχωρο από τα πάντα, χωρίς υποχρεώσεις και ενοχές, χωρίς να χρειάζεται να εξηγήσεις κάτι, απλά φωτογραφίζεις. Εσύ, το πεδίο, και η μηχανή σου.

4) Τι προσπαθείς να πεις με το έργο σου;

Όλοι μαγεύονται από κάτι, εγώ πήρα από εκεί την μαγιά και άρχισα να φτιάχνω ένα ασπρόμαυρο κόσμο, όχι όμορφο, ούτε άσχημο, ένα σύμπαν από κόπιες της πραγματικότητας που λέει ο Daido Moriyama, περπατώντας και φωτογραφίζοντας. Το κάνω συστηματικά, χωρίς να υπάρχει κάποιο απώτερο νόημα, σαν μια ψυχική χαρτογράφηση του υλικού και –αναγκαστικά και μη – πνευματικού κόσμου που μας περιβάλλει. Το τι βλέπει ο καθένας στις φωτογραφίες μου, είναι το τι κουβαλάει αυτός μέσα του, τι βλέπει ο θεατής σε μια πόλη. Πιστεύω πως όλοι μας έχουμε μέσα μας μια μεγάλη εικόνα μιας Πόλης, εγώ το σπάω σε κομμάτια, σε κόπιες και το παρουσιάζω, πρώτα σε μένα, μετά στη σύντροφό μου, μετά στο σύνολο. Δεν ξέρω αν είναι αυτός ο σωστός τρόπος, αυτόν τον τρόπο έχω εγώ τώρα και με εξυπηρετεί. Σαν φωτογράφο και σαν άνθρωπο.

5) Θεωρείς ότι υπάρχει μια σχέση ανάμεσα στη φωτογραφία και τη λογοτεχνία;

Παλιότερα έγραφα συστηματικά, τώρα λιγότερο. Η φωτογραφία είναι ένας τρόπος γραφής, αλλά φυσικά δεν συγκρίνεται με την απειροσύνη που σου προσφέρει ο λόγος.

6) Έχεις φωτογραφίσει διάφορες πόλεις (Λονδίνο, Μόσχα, Παρίσι, Ρώμη, Θεσσαλονίκη κ.ά.). Ποια είναι η οπτική σου ως φωτογράφος; Ποια η σχέση σου με την πόλη σου;

Όλη η ζωή, οι φίλοι, τα ξενύχτια, τα hangovers, μια γάτα στο δρόμο, ένα δέντρο, ένα αστικό τοπίο, ταμπέλες, πινακίδες, ένα κτίσμα, κάτι τυχαίο στο δρόμο, κάτι σκηνοθετημένο δικό μου, όλα αυτά λέω πως αποτελούν την πόλη που αναφέρομαι και φωτογραφίζω.

Ο τρόπος που φωτογραφίζω οτιδήποτε είναι ο ίδιος. Συμβαίνει και έχω την ευκαιρία να είμαι συχνά στο Λονδίνο, όπου το να φωτογραφίζεις στο δρόμο γενικά είναι πιο εύκολο, δεν σου δίνουν σημασία. Αλλά η προσέγγιση είναι η ίδια, όπως και όταν έτυχε να πάω στη Μόσχα, περπατάω και φωτογραφίζω, κάνω –σχεδόν- άσκοπες διαδρομές και απολαμβάνω την πόλη με αυτόν τον τρόπο. Το γενικό πλαίσιο είναι αυτό: περιπλάνηση.

Η Θεσσαλονίκη, επειδή είναι η πόλη που μεγάλωσα, έχει και την μεγαλύτερη προβληματική στο πως φωτογραφίζεις κάτι που σου είναι τόσο οικείο. Ψάχνω συνεχώς τα στοιχεία της που θα μπορούσαν να με κάνουν να νιώσω ανοίκειος, νομίζω ενστικτωδώς, συστήνομαι κάθε μέρα ξανά στην Θεσσαλονίκη. Είναι ένας τρόπος να ζεις σε αυτή, σε κάθε πόλη, αλλιώς μάλλον όλα μένουν ίδια για πάντα. Κι όταν μένεις για πάντα στην ίδια πόλη αποκτάς άμυνες. Η αφορμή για το πρώτο μου λεύκωμα με τις εκδόσεις Άγρα και το studiotessera ήταν ακριβώς γι’ αυτό, την μετριότητα του οπτικού ερεθίσματος στο αστικό τοπίο, όπως και η ανάθεση από τον διευθυντή του μουσείου φωτογραφίας Ηρακλή Παπαϊωάννου για να φωτογραφίσω, εγώ και άλλοι, μια βιομηχανική περιοχή της πόλης το Μπεχ Τσινάρ που έγινε και αυτό λεύκωμα από τις εκδόσεις University Studio Press και εν τέλη στον κατάλογο του Festival Circulations στο Παρίσι πέρσι, στα πλαίσια συμμετοχής μου στην έκθεση, με θέμα το αστικό τοπίο και με επιλογή του Ηρακλή Παπαϊωάννου.

7) Το άσπρο όπως και το μαύρο δεν θεωρούνται χρώματα. Γιατί επιλέγεις την ασπρόμαυρη φωτογραφία; Θεωρείς ότι είναι πιο ρεαλιστικός ο κόσμος έτσι; Και τι θα έλεγες σε εκείνους που βλέπουν ότι η ασπρόμαυρη φωτογραφία είναι μία πιο ασφαλής επιλογή για έναν φωτογράφο;

Η ασπρόμαυρη φωτογραφία είναι και πιο εύκολη και πιο δύσκολη. Σίγουρα μπορείς να δημιουργήσεις εύκολα όμορφες εικόνες αλλά ακριβώς λόγω αυτής της ευκολίας και σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η ασπρόμαυρη απομονώνει την ουσία των πραγμάτων, την καθιστά νομίζω πιο δύσκολη εν τέλει ή το ίδιο δύσκολη με την έγχρωμη. Με εξυπηρετεί το ασπρόμαυρο, είναι και θέμα γούστου, δεν ξέρω. Όπως είπε και ο Anders Petersen το ασπρόμαυρο έχει περισσότερο χρώμα από το έγχρωμο, επειδή δεν επικρατεί κάποιο χρώμα του άλλου και χρησιμοποιείς τις εμπειρίες σου, τις γνώσεις σου και την φαντασία σου για να βάλεις εσύ τα χρώματα στη φωτογραφία.

8) Πως βλέπεις τη φωτογραφία στην Ελλάδα της κρίσης;
Αυτό που ακούγεται συχνά στους καλλιτεχνικούς κλάδους είναι πως κάθε κρίση παράγει, δημιουργεί Τέχ
νη. Όχι, δεν το νομίζω. Απλά σε αναζητούν περισσότεροι. Η Ελλάδα έχει πολλούς καινούργιους και μη φωτογράφους λόγω της οικονομικής δυσφορίας που υπάρχει και της αντίδρασης που προκαλεί αυτή, και λίγο αργότερα λόγω του ρόλου της στο προσφυγικό. Ήδη από νωρίς, από το πρώτο μνημόνιο η κατάσταση στην Ελλάδα χαρακτηρίστηκε ως low war, το Reuters και άλλα πρακτορεία είχαν και έχουν μόνιμους αντιπροσώπους στην Αθήνα, οι φωτογραφίες από τις πορείες και τα λοιπά γινόντουσαν viral, θυμάμαι για κανα δυο χρόνια άνοιγες τον guardian και οι φωτογραφίες από την Ελλάδα και την όλη κατάσταση ήταν σχεδόν πρώτο θέμα. Υπάρχουν φωτογράφοι που κάνουν απίστευτη δουλειά, ρισκάροντας. Το σέβομαι φυσικά απόλυτα. Και το θεωρώ πολύ δύσκολο να κάνει κάποιος αυτή τη φωτογράφιση. Δεν μπορώ καν να μπω στο ψυχικό τους πεδίο όταν βγάζουν αυτές τις εικόνες. Δεν πιστεύω όμως πως η φωτογραφία αλλάζει τον κόσμο, αλλά αυτό είναι τεράστια συζήτηση. Ο Λακάν έλεγε πως η ψυχανάλυση δεν σκοπεύει να θεραπεύσει το άτομο, αυτό που κάνει είναι να ρίξει ένα φως. Κάπως έτσι νιώθω για αυτού του είδους την φωτογραφία, όλα είναι προς συζήτηση.

Για πληροφορίες:

https://www.kostisargyriadis.com/

https://www.lensculture.com/kostis-argyriadis