Η δεξιά κυβέρνηση της Ουγγαρίας κλείνει το αρχείο του μεγάλου Ούγγρου φιλόσοφου Γκέοργκ Λούκατς, σε μια απόπειρα να καταστρέψει και την κληρονομιά του. Ακαδημαϊκοί, διανοούμενοι, ερευνητές και φοιτητές καλούν την Ουγγρική Ακαδημία Επιστημών και τη βιβλιοθήκη της, να ανατρέψουν την απόφαση για το οριστικό λουκέτο στο Αρχείο Georg Lukács.

Στις 24 Μαΐου 2018 ο τελευταίος ερευνητικός συνεργάτης των αρχείων Georg Lukács της Ουγγρικής Ακαδημίας Επιστημών αποβλήθηκε από τα Αρχεία μετά από είκοσι οκτώ χρόνια εργασίας. Παρά τις διαμαρτυρίες στη χώρα και διεθνώς, η Ακαδημία αποφάσισε να κλείσει τα αρχεία του μοναδικού παγκοσμίου φήμης Ούγγρου φιλόσοφου, αποκλείοντας την πρόσβαση σε διεθνείς ερευνητές, αντικαθιστώντας ακόμη και τις κλειδαριές στις πόρτες του. Η πρόσβαση στα αρχεία αυτά είναι απαραίτητη για την μελλοντική δουλειά των ερευνητών.

Στην ανακοίνωσή τους αναφέρουν: “Ζητάμε λοιπόν από την Ουγγρική Ακαδημία Επιστημών και τη βιβλιοθήκη της να αναστρέψει αυτή την απόφαση, η οποία θα έχει καταστρεπτική επίδραση στο έργο μας, και το έργο πολλών άλλων ερευνητών σε πολλά ακαδημαϊκά πεδία.

Παρακαλούμε να κοινοποιείστε αυτήν την αναφορά με όσο το δυνατόν περισσότερους οργανισμούς ή/και ενδιαφερόμενους, καθώς αυτό το ανεκτίμητο αρχείο απειλείται με καθολικό κλείσιμο και αυτή μπορεί να είναι η τελευταία μας ευκαιρία να το διασώσουμε.”

Υπογράψτε εδώ για να μην κλείσουν τα Αρχεία του Γκέοργκ Λούκατς.

Διαβάστε εδώ ένα αναλυτικότερο άρθρο πάνω στο κλείσιμο των Αρχείων του Róbert Nárai, ο οποίος είναι μεταφραστής και επιμελητής ενός υπό έκδοση βιβλίου με αδημοσίευτα κείμενα του Λούκατς. Καθώς επίσης κι ένα παλαιότερο μήνυμα στήριξης, του πιο γνωστού μαθητή του Λούκατς, του István Mészáros λίγο πριν πεθάνει.

Το άγαλμα του Λούκατς αφαιρέθηκε από τους δρόμους της Βουδαπέστης στις 28 Μαρτίου του 2018 από τη δεξιά κυβέρνηση του Όρμπαν.

Ο Georg Lukács (1885-1971) έζησε στο τέλος της ζωής του στη Βουδαπέστη σε ένα διαμέρισμα στην όχθη του ποταμού Δούναβη. Υπήρξε φιλόσοφος, θεωρητικός λογοτεχνίας και τέχνης. Το έργο του “Ιστορία και Ταξική Συνείδηση” (1923) άσκησε τεράστια επίδραση στο ρεύμα που ονομάστηκε Δυτικός Μαρξισμός, αλλά και γενικότερα στην ηπειρωτική φιλοσοφία και την επαναστατική αριστερά. Ο Λουσιέν Γκολντμάν έγραψε ένα βιβλίο, στο οποίο ανέλυσε το “Είναι και Χρόνος”(1927) του Χάιντεγκερ, ως απάντηση στο βιβλίο του Λούκατς (βλ. στα ελληνικά, “Εισαγωγή στον Λούκατς και τον Χάιντεγκερ”, εκδ. Έρασμος).

Η σκέψη του Λούκατς αντλεί στοιχεία από διάφορες σχολές και μεταβάλλεται έντονα στην πορεία της ζωής του. Όπως σημειώνει ο Νούτσος (στην εισαγωγή του βιβλίου του Λούκατς, “Τακτική και Ηθική”), η σκέψη του την εποχή του Ιστορία και ταξική συνείδηση είναι επηρεασμένη από τον αναρχοσυνδικαλισμό, τον Κίρκεγκωρ, τον Βέμπερ, και φυσικά τον Χέγκελ.

Αν και ο Λούκατς άσκησε σκληρή αυτοκριτική στο ιδεαλισμό/εγελιανισμό που αποπνέει το συγκεκριμένο έργο του (βλ. πρόλογο του 1967, στο Ιστορία και ταξική συνείδηση, στα ελληνικά εκδ. Οδυσσέας), μεθοδολογικά έμεινε πιστός μέχρι το τέλος της ζωής σε αυτό που ονόμασε ως “ορθόδοξο μαρξισμό” (ο οποίος όμως, ως ορθόδοξος, δύσκολα μπορεί να αποφύγει τον ιδεαλισμό).

Η διεισδυτικότητα της σκέψη του Λούκατς φάνηκε ακόμη πιο έντονα όταν η Μόσχα δημοσίευσε τη δεκαετία του 1930 τα “Οικονομικά και φιλοσοφικά χειρόγραφα του 1844”, του Μαρξ. Η ανάλυση περί πραγμοποίησης που είχε κάνει ο Λούκατς φαινόταν σαν συνέχεια της έννοιας της “αλλοτρίωσης” του Μαρξ, αν και ο Λούκατς προφανώς και δεν είχε διαβάσει τα κείμενα.

Με την υποχώρηση του επαναστατικού κύματος και τις αλλαγές εντός του κόμματος, ο Λούκατς απογοητεύτηκε και ακολούθησε ένα πιο “ρεαλιστικό” ή “δεξιό” δρόμο. Συμφώνησε με τη “σταλινική” θέση περί σοσιαλισμού σε μία χώρα (βασικό ζήτημα διαμάχης μέσα στο σοσιαλιστικό και κομμουνιστικό κίνημα), αλλά στάλθηκε στην εξορία κατά τη Μεγάλη Εκκαθάριση του Στάλιν, ενώ φυλακίστηκε το 1941 ως “πράκτορας του τροτσκισμού”, καθώς διαφώνησε με τη στάση του Στάλιν απέναντι στους φασίστες (ο Λούκατς ζητούσε τη δημιουργία ενός κοινού αντιφασιστικού μετώπου, ενώ ο Στάλιν απέρριπτε την όποια σχέση με τους γερμανούς σοσιαλδημοκράτες βλ. το εξαιρετικό βιβλίο του Μ. Lowy, Ο Λούκατς και ο Σταλινισμός, εκδ. Έρασμος).

Το 1956 στηρίζει την επανάσταση στη Βουδαπέστη, και συμμετέχει στην εφήμερη κυβέρνηση Ίμρε Νάγκυ ως υπουργός πολιτισμού. Ο Λούκατς άσκησε έντονη κριτική στον σταλινισμό, στήριξε τα φοιτητικά κινήματα και τις εξεγέρσεις της νεολαίας και του εργατικού κινήματος το ’68 και την άνοιξη της Πράγας.

O György Lukács (αριστερά) και ο πρώην πρόεδρος Árpád Szakasits στις 27 Ιουνίου 1956, λίγους μήνες  πριν την επανάσταση. Samai Antónia / hirado.hu

Από το ’68 και μετά, ο Λούκατς επανέρχεται στην επαναστατική κριτική της νεότητάς του (βλ. π.χ. την ύστερη οντολογία του “Προς μια οντολογία του κοινωνικού είναι”, 7 τόμοι στα γερμανικά, οι 3 εκ των οποίων μεταφράστηκαν στα αγγλικά και ο ένας, πρόσφατα, στα ελληνικά). Βάσει της οντολογίας που ανέπτυξε προσπάθησε στη συνέχεια να χτίσει μια Ηθική την οποία όμως δεν πρόλαβε ποτέ να ολοκληρώσει. Μετά το θάνατό του, το διαμέρισμα μετατράπηκε στο αρχείο Georg Lukács, υπό την εποπτεία της Ουγγρικής Ακαδημίας Επιστημών.

Υπογράψτε εδώ για να μην κλείσουν τα Αρχεία του Γκέοργκ Λούκατς.