Κατά τη διάρκεια των αλκυωνίδων ημερών του κέντρου του Μανχάταν, όταν οι Ramones και ο Richard Hell δημιουργούσαν πανικό στο CBGB, ο σκηνοθέτης Jim Jarmusch σκεφτόταν ότι: “Μπορώ να περπατήσω στο Factory (σημ. το στούντιο του Andy Warhol στη Νέα Υόρκη) και ξαφνικά να γίνω σούπερ σταρ από το πουθενά”. (σημ.  Warhol Superstars , προσωπικότητες που σύχναζαν στο στούντιο του Warhol και περιστασιακά συμμετείχαν και σε έργα του). Ακριβώς αυτό είναι που έκανε ο μουσικός, ο επίδοξος ποιητής και ο σκανδαλώδης συλλέκτης της γνώσης  με τις  ταινίες του. Με τους δικούς του όρους και με τον δικό του τρόπο.

Οι SQÜRL, το συγκρότημα του Jim Jarmusch, με ντράμερ τον –παραγωγό των ταινιών του- Carter Logan, και μουσικό παραγωγό τον Shane Stoneback, μας συστήνονται ως “παθιασμένα περιθωριακοί”. Το νέο τους άλμπουμ (EP) κυκλοφόρησε με τίτλο “EP # 260” και ο Jarmusch  μίλησε στο περιοδικό Village Voice για τα πάντα: από το νέο EP και τις ταινίες του, μέχρι το ολοένα και πιο διαισθητικό raison d’être των SQÜRL: “Προσπαθούμε να μην σκεφτόμαστε πάρα πολύ τη μουσική”.

Το “EP # 260” είναι τρία οργανικά κομμάτια και δύο remix, από τον Anton Newcombe των Massacre και τον Brian Jonestown. Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να το ακούσει κάποιος;

“Ίσως κάνοντας κάτι άλλο;! Είναι καλή μουσική που σε ταξιδεύει, ελπίζω. Μας βρήκε λίγο σκοτεινό με ένα τρόπο που μας άρεσε. Δεν σκοπεύαμε τίποτα. Απλά παίζαμε μουσική. Ειλικρινά, θα μπορούσαμε να κάνουμε άλμπουμ σαν αυτό κάθε εβδομάδα. Το πρόβλημά μας είναι ότι δεν έχουμε αρκετό χρόνο για να κάνουμε μουσική. Για παραδείγμα, έχουμε και ένα ακόμα αλμπουμ που κυκλοφόρησε πρόσφατα, για την ταινία Paterson. Δημιουργήθηκε κυρίως με συνθεσάιζερ και αρκετούς αυτοσχεδιασμούς καθώς δεν μας ενδιέφερε η δομή των κομματιών”.

Οι SQÜRL μπορούν να χαρακτηριστούν ως stoner ή drone rock, ή ακόμα και psychedelic. Jim, σου αρέσουν οι Sunn O)), οι Sleep, οι Boris

“Μας αρέσει η stoner (μτφρ. “μαστούρικη”) μουσική , αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι μαστουρώνουμε συνέχεια … η μουσική είναι παραισθησιογόνος από μόνη της. Ακόμα και οι Master Musicians of Jajouka, από το Μαρόκο, ή οι Tinariwen από το Μάλι, μπορούν να χαρακτηριστούν ως stoner. Θα μπορούσαμε, ίσως, να βάλουμε και τον συνθέτη Morton Feldman σε αυτή την κατηγορία μουσικής που θεωρείται παραισθησιογόνος. Η Hildegard του Bingen συνέθεσε μουσική stoner κατά έναν τρόπο και αυτό συνέβη τον δωδέκατο αιώνα!
Μπορούμε να βρούμε ψυχεδελικά στοιχεία και σε μουσικούς όπως ο Sturgill Simpson ή ο MF Doom. Είναι περισσότερο για μένα η ίδια η μουσική που διευρύνει τη συνείδηση όντας πρωτότυπη και όχι τόσο αυστηρά δεμένη στις υπάρχουσες φόρμες”.

Διάβασαμε ότι κατά τη διάρκεια της δημιουργίας της ταινίας Μόνο οι εραστές μένουν ζωντανοί, είχες τη μουσική στο μυαλό σου. Όταν φτιάχνεις μουσική, έχεις εικόνες ή ταινίες στο μυαλό σου;

“Δεν έχει να κάνει με κάτι ‘οπτικό’ εκείνη την ώρα, είναι περισσότερο η ενέργεια που διέρχεται μέσα από σου, που βγαίνει μέσα από τον ενισχυτή ή το όργανο σου. Όμως θα με ενδιέφερε πραγματικά η παραγωγή ‘οπτικών ταινιών ήχου’ στο μέλλον. Έχουμε κάνει και κάποια live scores (σημ. προβολές ταινιών με ζωντανή ορχήστρα) σε ταινίες του Man Ray, πράγμα που είναι πραγματικά διασκεδαστικό, αλλά το κοινό δεν πρέπει να μας δίνει ιδιαίτερη προσοχή, ασχέτως αν μας βλέπει μπροστά του. Ακόμα και όταν παίζουμε ζωντανά ως SQÜRL, κάνουμε ό, τι καλύτερο μπορούμε για να είμαστε αδιόρατοι. Όπως ισχύει και για τις μηχανές καπνού, μας αρέσει να βρισκόμαστε μακριά από το κέντρο τις προσοχής του θεατή.

squrl jarmusch τζαρμους
Ο Jarmusch στη σκηνή με τους SQÜRL

 Η διαδικασία του να φτιάχνεις μουσική, αφορά περισσότερο την απουσία σκέψης, και αυτό δημιουργεί ένα είδος έκστασης. Δεν θέλω να ακουστώ επιδεικτικός, σαν να λέω: ‘Έχουμε κάτι το ιερό όταν παίζουμε’, αλλά είναι κάτι που έρχεται απο μέσα μας , αν το αναλύσουμε ή το σκεφτούμε πάρα πολύ ή ακόμα και αν προσπαθήσουμε να το οπτικοποιήσουμε, νομίζω ότι χάνουμε τη δύναμη του.
Να σας πω και μια ιστορία που αφορά την εικόνα του μουσικού στη σκηνή.
Ήμουν φίλος με τον Joey Ramone και σε μία συνέντευξη που έδωσε, πριν από χρόνια, ήμουν και εγώ μαζί του. Ο δημοσιογράφος , λοιπόν, τον ρώτησε: ‘Γεια σου Joey, η πιο γνωστή σου κίνηση στη σκηνή είναι να βάζεις το πόδι σου στα ηχεία και να γέρνεις μπροστά, μόνο αυτό κάνεις;’, και ο Joey είπε: ‘Γεια σου φίλε, μετά τον Iggy Pop, τι περιμένεις να κάνει κανείς;’ Και αυτή είναι η αλήθεια”.

Ήσουν βυθισμένος στον κόσμο του Iggy και των Stooges για αρκετά χρόνια, καθώς έκανες το Gimme Danger (σημ. ντροκυμαντέρ του Jarmusch για τους Stooges). Αυτό επηρέασε τη μουσική των SQÜRL;

“Πιθανώς όχι άμεσα αλλά έμμεσα. Για παράδειγμα, ο Ron Asheton (σημ. κιθαρίστας των Stooges)  – ο οποίος νομίζω ότι ήταν ένας καταπληκτικός και υποτιμημένος, αν και πρωτόγονος κιθαρίστας –  απλά βρισκόταν εκεί κατά τη διάρκεια των συναυλιών. Είχε φυσικά και έναν τραγουδιστή που έβγαζε μάτια… αλλά μουσικά, οι Stooges είναι σίγουρα εκστατική μουσική”.

Jim, αγαπάς το punk rock. Τί σε έκανε να ενταχθείς, στα είκοσι σου, στη no wave σκηνή της Νέας Υόρκης, μια σκηνή που ήταν ένα είδος αντίδρασης στο πανκ;

nick cave Lydia_Lunch
H Lydia Lunch, από τις πρωτεργάτριες του no wave, μαζί με τον Nick Cave

“Όλες αυτές οι φόρμες είναι απλά κύματα στον ίδιο μεγάλο ωκεανό – κάποιες μπορεί να σταματήσουν να υφίστανται, αλλά βρίσκονται όλες το ίδιο νερό. Είναι καταστάσεις που κινούνται ταυτόχρονα.

Λατρεύω τις συνδέσεις και τις επεκτάσεις. Λατρεύω τον τρόπο που τα μπλουζ οδηγούν στη φανκ, η οποία με τη σειρά της οδηγεί στη hip-hop. Μου αρέσουν οι διαπαραπομπές των πραγμάτων.

Δεν υπάρχουν μουσικά είδη τα οποία δεν με ενδιαφέρουν, εκτός, ίσως,από το γεγονός ότι δεν είμαι πραγματικά μεγάλος οπαδός των μιούσικαλ. Ακούω αγγλική κλασσική μουσική του δέκατου έκτου αιώνα, underground hip-hop, πειραματική ηλεκτρονική μουσική. Οτιδήποτε που μου μιλάει”.

Στην ταινία σου “Καφές και τσιγάρα”, σκηνοθέτησες αρκετούς μουσικούς…

“Λοιπόν, υπήρχε το σενάριο της ταινίας, αλλά ο Tom (σημ. Tom Waits) ήταν σε κακή διάθεση γιατί έπρεπε να πάει στο Λος Άντζελες την επόμενη μέρα για να παίξει στο Arsenio Hall Show (σημ. τυποποιημένο βραδυνό talk show). Και ο Tom γίνεται νευρικός με αυτά τα πράγματα. Δεν είναι κάτι που του αρέσει να κάνει. Όταν λοιπόν ήρθε εκείνο το πρωί για να γυρίσουμε τη σκηνή με τον Iggy Pop και ενώ του είχα δώσει το σενάριο την προηγούμενη μέρα, το έριξε στο τραπέζι και είπε: «Λοιπόν, Jim, μου είπες ότι θα ήταν διασκεδαστικό, ίσως καλύτερα να κυκλώσεις μόνο τα αστεία ,αν και δεν είμαι βέβαιος ότι βλέπω κάποιο». Ο Iggy είπε:« Νομίζω ότι θα πάω έξω …» . Αγαπώ τον Tom, έτσι αποφάσισα, να προχωρήσω. Θα μπορούσε να έχει πάει πολύ στραβά…”.

καφες και τσιγαρα tom waits iggy pop
Η περίφημη σκηνή από την ταινία ¨Καφές και τσιγάρα” με τους Tom Waits και Iggy Pop

Ως σκηνοθέτης, βρίσκεσαι συχνά στο προσκήνιο. Πόσο σημαντικό είνα για σένα οι SQÜRL να γνωρίσουν αποδοχή και αναγώριση;

“Έμαθα πολύ καιρό πριν ότι η ανάγνωση των κριτικών για τη δουλειά μου είναι σαν τη λήψη φτηνών φαρμάκων: Μπορεί το ίδιο εύκολα να σε ανεβάσει ή να σε ρίξει, αλλά σιγά σιγά το συναίσθημα αυτό ξεθωριάζει και στο τέλος δεν σημαίνει και τίποτα. Προσπαθώ να μη δίνω μεγάλη προσοχή. Οι ταινίες μου δεν είναι πρωτοποριακές, πειραματικές ταινίες, αλλά δεν είναι και υπερ-mainstream (μτφρ. κυρίαρχη τάση), τουλάχιστον δεν αγκαλιάζονται εντελώς από την mainstream κουλτούρα. Και η μουσική μου ακόμη λιγότερο. Δεν με ενδιαφέρει να δεχτώ έναν mainstream τρόπο αξιολόγησης και σύγκρισης”.