Αν υπάρχει ένα κείμενο που αποτελεί κοινή αναφορά για όλους όσοι αυτοπροσδιορίζονται με τον όρο ‘φιλελεύθερος’, στη νεότερη ιστορία είναι η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη (1789, γαλλική επανάσταση). Στο άρθρο 1, γράφει: “Οι άνθρωποι γεννιούνται και παραμένουν ελεύθεροι, με ίσα δικαιώματα. Κοινωνικές διακρίσεις γίνονται μόνο με γνώμονα το κοινό συμφέρον”. Στη σύγχρονη εποχή, μετά τον β’ παγκόσμιο πόλεμο, είναι η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (1948). Στο άρθρο 1 γράφει: “Όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι στην αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα. Είναι προικισμένοι με λογική και συνείδηση και οφείλουν να συμπεριφέρονται μεταξύ τους με πνεύμα αδελφοσύνης”.

Αν μία πρόταση εκφράζει ουσιαστικά τη δεξιά σκέψη και ιδεολογία, δείχνει τη ρήξη μεταξύ φιλελευθερισμού και δημοκρατίας, τονίζοντας τη βαθιά σχέση συντηρητισμού και νεοφιλελευθερισμού, αυτή είναι η δήλωση του Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ πριν λίγους μήνες.

Ο πρόεδρος της ΝΔ συγκεκριμένα είπε: “Δεν τρέφω αυταπάτες για μια κοινωνία χωρίς ανισότητες κάτι τέτοιο είναι αντίθετο στην ανθρώπινη φύση όσοι το επιχείρησαν καταστρατήγησαν τελικά την ίδια τη δημοκρατία και τα ατομικά δικαιώματα”.

Δηλαδή:

  1. Δεν υπάρχει και δεν μπορεί να υπάρξει κοινωνία χωρίς ανισότητες (εννοεί ταξικές).

  2. Η ίδια η φύση του ανθρώπου οδηγεί αναγκαστικά σε ταξικές κοινωνίες

  3. Οποιαδήποτε προσπάθεια να ξεπεραστούν οι ταξικές διαφορές, οδηγεί σε απολυταρχικά καθεστώτα τύπου Σοβιετικής ένωσης, Β. Κορέας, Κούβας και Βενεζουέλας (την Κίνα, που αγνοεί κάθε έννοια δικαιώματος, δεν τη βάζουν πλέον στη λίστα γιατί συμμετέχει στην ελεύθερη αγορά κάτι που όπως φαίνεται ισούται με τον τρόπο που αντιλαμβάνονται τη δημοκρατιία και την ελευθερία).

Εδώ ουσιαστικά φαίνεται ο πυρήνας της δεξιάς ιδεολογίας. Ο οποίος μας δείχνει επίσης ότι ο Άδωνης και ο Βορίδης δεν αποτελούν κάποιου είδους παραφωνία στο φιλελεύθερο προφίλ της δεξιάς. Ποιος είναι αυτός ο πυρήνας; Η ανθρώπινη φύση είναι μία και στατική. Το πρόταγμα του διαφωτισμού (για την πορεία προς την ελευθερία) οδηγεί σε ολοκληρωτικά καθεστώτα. Η δημοκρατία δεν έχει ανάγκη την ισότητα. Το δίκαιο του ισχυρού επικρατεί πάνω στο δίκαιο των δικαιωμάτων κτλ.

Φυσικά οι θέσεις αυτές είναι ιδεολογικές. Όχι μόνο γιατί δεν υπάρχει ανθρώπινη φύση, μία και στατική (οποιοσδήποτε ανθρωπολόγος θα μπορούσε εύκολα να το επιβεβαιώσει, π.χ. Sahlins, “Χρήσεις και καταχρήσεις της βιολογίας” και “Η δυτική ψευδαίσθηση της ανθρώπινης φύσης”). Αλλά επίσης διότι αντανακλά μια θεωρία της δημοκρατίας στην οποία η βούληση του λαού τίθεται σε δεύτερη μοίρα μπροστά στη γνώμη των ειδικών, ασχέτως του αν η δεύτερη προσανατολίζεται προς το κοινό συμφέρον (μόνο μία διεστραμμένη έννοια του κοινού συμφέροντος θα μπορούσε να ταυτίσει τα οφέλη της μειοψηφούσας ελίτ των ισχυρών με αυτά του συνόλου του λαού). Στη ρητορική της δεξιάς, η έννοια της “λαϊκής κυριαρχίας” περιορίζεται στην εκλογική περίοδο και σε αποδεκτά προς αυτήν αποτελέσματα. Όλα τα άλλα είναι λαϊκισμός.

Το σημαντικότερο όμως συμπέρασμα από την πρόταση του πιθανότατα μέλλοντα πρωθυπουργού- ενός ανθρώπου που είναι κατά της οικογενειοκρατίας και έχει το επίθετο Μητσοτάκης- κι εδώ ακριβώς είναι που υπάρχει σύγκλιση αν όχι ταύτιση με την ακροδεξιά, είναι η αποδοχή της ανισότητας ως καταστατική συνθήκη των ανθρώπινων κοινωνιών.

Η Θάτσερ, γύρω στο 1980, είχε πει ότι “δεν υπάρχει κοινωνία, παρά μόνο τα άτομα και οι οικογένειές τους”. Επίσης είχε πει ότι δεν υπάρχει εναλλακτική διαχείριση των πραγμάτων, “there is no alternative”, φράση που έγινε τόσο γνωστή έτσι ώστε να διατηρηθεί στη βιβλιογραφία μόνο τα αρχικά της: το γνωστό TINA. Αυτή η άποψη είναι όχι μόνο ανιστόρητη, αλλά διαγράφει επιστήμες όπως η κοινωνιολογία και οι πολιτικές επιστήμες οι οποίες εξετάζουν, μεταξύ άλλων, τις σχέσεις των ατόμων με το κοινωνικό τους περιβάλλον καθώς και τις κοινωνικές και πολιτικές μεταβολές.

Για τη δεξιά, στις ανθρώπινες κοινωνίες επικρατεί ο ισχυρότερος, που συνήθως παρουσιάζεται ως ικανότερος. Έτσι κάποια αποτελέσματα εφαρμοσμένων πολιτικών όπως η αύξηση των αστέγων και των φτωχών, οι ελλείψεις καθηγητών και ιατρών σε σχολεία και νοσοκομεία και η κακή ποιότητα των υπηρεσιών τους, δεν αποτελούν πρόβλημα. Η απάντησή της είναι να κλείσουν ή να ιδιωτικοποιηθούν.

Η δεξιά σκέψη και πρακτική, παραμένει πάντα θατσερική, ασχέτως του αν αυτοσυστήνεται ως φιλελεύθερη. Αν για την αριστερά το ιερό δισκοπότηρο είναι ο λαός και μια από τις πηγές του κακού οι ιδιοτελείς επιχειρήσεις, για την δεξιά το ιερό δισκοπότηρο είναι οι επιχειρήσεις και μία από τις πηγές του κακού αποτελούν οι επιθυμίες του λαού.

Για τη δεξιά όμως τα άτομα είναι υπεύθυνα για την κοινωνική τους θέση. Και καθώς, ο γιος του εφοπλιστή και ο γιος του τσαγκάρη έχουν τις ίδιες πιθανότητες να γίνουν πολιτικοί ή πετυχημένοι επιχειρηματίες, είναι τα ίδια τα άτομα που ευθύνονται για την αποτυχία τους και όχι οι όποιες δυνατότητες τους προσφέρει το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουν. Μπορούμε έτσι γρήγορα να δούμε ότι η δεξιά αρνείται όχι μόνο την ιστορία και τις κοινωνικές μεταβολές ως δυνατότητες άμβλυνσης των ανισοτήτων, αλλά και την πραγματικότητα, την οποία και επενδύει με το ιδεολογικό της πέπλο.

Η αποδοχή της κοινωνικής ανισότητας έχει αναγκαστικά, λόγω της ίδιας της πραγματικής κοινωνικής συνθήκης, και φυλετικά χαρακτηριστικά. Γιατί το “δεν θα γίνεις Έλληνας ποτέ, Αλβανέ” που φώναζαν οι ακρο-δεξιοί σε δρόμους και γήπεδα, το έκανε πράξη με την επανειλημμένη άρνησή της να περάσει το αντιρατσιστικό νομοσχέδιο που πρότεινε το ΠΑ.ΣΟ.Κ. κατά τη συγκυβέρνησή τους, καθώς και με την άρνησή της να δοθεί ιθαγένεια/ υπηκοότητα στα παιδιά που γεννιούνται εδώ και κινδυνεύουν να απελαθούν στα 18 τους σε μια χώρα που δεν γνώρισαν ποτέ (καταψήφισαν ΝΔ, ΑΝ.ΕΛ. εκτός Ζουράρη και Χ.Α.).

Η κοινωνική ανισότητα στα πλαίσια ενός κράτους γίνεται έτσι άμεσα και ανισότητα φυλετική. Οι Ρομά, οι Αφρικανοί, οι Ασιάτες και οι χωρίς χαρτιά τίθενται έτσι σε δεύτερη και τρίτη μοίρα, καθώς η ίδια η πραγματικότητα δεν τους προσφέρει τις δυνατότητες που δίνει στους ντόπιους, και πιο σωστά σε ένα μέρος αυτών. Καθώς η ανισότητα υπάρχει και σε ένα μέρος των ντόπιων, η δεξιά και συντηρητική σκέψη παρουσιάζει τη θεωρία και την πολιτική της σαν δίκαιη και ορθή (ο ισχυρός/ικανός κολυμπά, ο αδύναμος/ ανίκανος πνίγεται).

Όμως το ποσοστό των ντόπιων που υφίστανται την οικονομική, κοινωνική και πολιτική ανισότητα δεν μπορεί να συγκριθεί με εκείνο των ξένων (σχεδόν απόλυτο), εγκαθιστώντας έτσι ένα βαθιά φυλετικό σύστημα, των οποίων οι εξαιρέσεις (οι εκάστοτε Αντετοκούνμπο) παρουσιάζονται και προπαγανδίζονται ως ατομικές επιτυχίες τις οποίες όλοι οι άνθρωποι μπορούν να πετύχουν. Μόνο οι φανατικοί οπαδοί του ‘φιλελευθερισμού’ θα μπορούσαν να πιστέψουν κάτι τέτοιο. Εκείνοι που βλέπουν παντού λαϊκισμό, εκτός από το ίδιο τους το σπίτι.

υ.γ.

Είναι κοινοί στόχοι εκείνων που κυνηγούν να επιβιώσουν με 400 ευρώ κι εκείνων που βγάζουν εκατομμύρια ευρώ; Μόνο σε ένα πολύ μπερδεμένο σύμπαν που αν όμως το ασπάζεσαι ως δόγμα (ανθρώπινη φύση, κοινωνική ανισότητα, προσπάθεια βελτίωσης= γκούλαγκ) όλα είναι πολύ λογικά εντός αυτού.