Τα μάτια της Μάϊρα κοιτάζουν προς τα πάνω, χωρίς να ανοιγοκλείνουν, παρά τον ήλιο της ερήμου. Τα μάτια της, ή μάλλον μια τεράστια φωτογραφία τους, ήταν το επίκεντρο ενός πικ-νικ/ εγκατάστασης από τον Γάλλο καλλιτέχνη JR που ένωσε τους κατοίκους από τις δύο πλευρές των συνόρων ΗΠΑ-Μεξικού, τον Οκτώβριο του ’17.

H Mayra είναι μία “ονειροπόλος”, δηλαδή μια νεαρή μετανάστρια χωρίς χαρτιά που εντάσσεται στο πρόγραμμα DACA (Deferred Action for Children’s Arrivals). Ο JR την επέλεξε για να αναπαραστήσει διαφορετικά πράγματα ταυτόχρονα, όπως την ανθρωπότητα, την ελπίδα, την ομορφιά, αλλά και τη διαίρεση.

Η τέχνη του JR θέλει να εμπνεύσει και να προκαλέσει. Τα πορτρέτα του προσπαθούν να μας κάνουν να κοιτάξουμε κριτικά στον κόσμο. Ο JR, παίζοντας με τη ψευδαίσθηση, μας προκαλεί να αντιληφθούμε και να ανακαλύψουμε τι πραγματικά βλέπουμε, καθώς υπάρχει πάντα κάτι περισσότερο από αυτό που βλέπει το μάτι.

Στη συζήτηση για τη μετανάστευση, η προοπτική είναι τα πάντα. Ανάλογα με την οπτική σας, ένας μετανάστης χωρίς έγγραφα μπορεί να είναι ονειροπόλος, πρόσφυγας ή φυγόδικος κι ένα συνοριακό τοίχος μπορεί να είναι ασπίδα ή μια άχρηστη διαίρεση που χωρίζει ανθρώπους και οικογένειες.

 

Πικ-νικ γύρω από το έργο του JR “Γιγάντιο Πικ-νικ”, που απεικονίζει τα μάτια μιας ονειροπόλου, στα σύνορα Η.Π.Α. – Μεξικό. Τεκάτε, Μεξικό, 8.10.2017.

Τι επιλέγουμε να δούμε όταν κοιτάμε στα μάτια της Mayra;

Τα μάτια της Mayra λένε μια ιστορία που ακόμη και ο JR δεν γνώριζε όταν την έκανε το πορτρέτο της. Γεννήθηκε στο Μεξικό με μια κατάσταση που ονομάζεται πτώσις, η οποία της προκάλεσε μειωμένη όραση και ημικρανίες. Το 1992, σε ηλικία 7 ετών, η Mayra διέσχισε τα σύνορα για να εγκατασταθεί στην Καλιφόρνια με την οικογένειά της. Μετά από μία και πλέον δεκαετία, χάρη στην DACA, ήταν τελικά σε θέση να έχει την ασφάλεια υγείας που τόσο χρειαζόταν και να δει καθαρά για πρώτη φορά στη ζωή της.

Με τη ζωντάνια των ματιών της Mayra, ο JR μας δείχνει ότι τα εμπόδια εξακολουθούν να παρεμποδίζουν το μέλλον όχι μόνο το δικό της αλλά και πολλών χιλιάδων νέων. Σχεδόν 800.000 ονειροπόλοι και 11 εκατομμύρια άλλοι μετανάστες χωρίς χαρτιά είναι εγκλωβισμένοι στην αδιέξοδη πολιτική της Ουάσινγκτον.

Σήμερα, με τα αντι-μεταναστευτικά αισθήματα να προέρχονται από τα υψηλότερα επίπεδα της κυβέρνησης, τα εμπόδια που μπαίνουν σε μια ουσιαστική μεταρρύθμιση του μεταναστευτικού είναι αδιαμφισβήτητα μεγάλα. Αλλά όπως δείχνει το έργο τέχνης του JR, κάθε τοίχος μπορεί να γίνει καμβάς με μια απλή αλλαγή στην προοπτική.

Το έργο του JR, “Inside Out / Dreamers”, στοχεύει να αποτελέσει ένα φωτεινό αντεπιχείρημα προς τον άσχημο και ανέντιμο τρόπο που η κυβέρνηση του Trump παρουσίασε του μετανάστες. Αν δούμε από κοντά τη ζωή τους, είναι εμφανές ότι μεταναστεύουν με τις ίδιες ελπίδες και τα ίδια όνειρα, όπως και οι προηγούμενες γενεές.

Τα πορτρέτα του JR προσπαθούν να αναδείξουν και να απεικονίσουν την ιδέα που κανένα εκτελεστικό διάταγμα δεν μπορεί να αποσυναρμολογήσει και κανένας τοίχος δεν μπορεί να αποκλείσει: ότι τα κράτη, και ιδιαίτερα οι Η.Π.Α., πρέπει να είναι ανοιχτά σε όλους, χωρίς αποκλεισμούς. Καθώς επίσης, ότι οι μετανάστες είναι αυτό που έκανε την κάθε χώρα μεγάλη και σημαντική. Ο JR με το έργο του στέκεται μαζί με τους μετανάστες (με ή χωρίς χαρτιά), και μας προτρέπει να έχουμε τα μάτια μας στραμμένα σε ένα μέλλον χτισμένο στην ελπίδα και όχι στο φόβο και να μην σταματήσουμε ποτέ να αγωνιζόμαστε για να διατηρήσουμε τις πόρτες ανοιχτές στους ανθρώπους και τα όνειρά τους.

υ.γ. Ο Τραμπ προσπαθεί, εδώ και μήνες, να αλλάξει τον νόμο που προστατεύει περίπου 800.000 ανθρώπους που δεν έχουν χαρτιά από την απέλαση και τους δίνει πρόσβαση στο σύστημα υγείας και δυνατότητα εργασίας. Προχθές, ένα ομοσπονδιακό δικαστήριο στο Σαν Φρανσίσκο, μπλόκαρε την προσπάθεια του Τραμπ να βάλει τέλος στη νομοθεσία DACA.

Πηγή: Time, Guardian.